Ocak 24, 2022
Ana Sayfa » Blog » Özkütle nedir?

Özkütle nedir?

Eşit hacimde demir ve bakırın kütlelerini ölçtüğümüz zaman farklı değerler elde ederiz. Bunun sebebi demir  ve bakırın birim hacimdeki madde miktarlarının farklı olmasıdır. Bu özellik maddeleri birbirinden ayırt etmemizi sağlar ve  özkütle(yoğunluk)  olarak adlandırılır.

Özkütle Formülü

Özkütlenin tanımının birim hacimdeki madde miktarı olduğunu daha önce söylemiştik, tanımdan yola çıkarak bir cismin yoğunluğunu bulmak için kütlesinin hacmine oranını bulmamız gerekir.

 

yogunluk

Yukarıdaki tabloda öz kütlenin formülü ve birimi verilmiştir

 

Günlük Hayatta Özkütle

Maddeleri birbirinden ayır etmeye yarayan özkütle (yoğunluk) den günlük yaşamda birçok alanda faydalanılıyor. Eşit hacimli maddelerin kütlelerine bakıldığında özkütle farkı nedeni ile farklı değerler elde edilir. Özelikle saf maddelerin ve karışımların kullanıldığı alanlarda özkütleden faydalanmak ise çok daha önemlidir. Şimdi özkütleden faydalanılan iş ve sanat dallarından birkaçına örnek verelim.

 Kuyumculukta Özkütleden nasıl faydalanılır?

Özkütlenin önemli olduğu en kritik mesleklerden biri kuyumculuktur. Altın parçacıklarının diğer metallerden veya maddelerden ayrıştırılmasında özkütle devreye gider. Altın içeren karışımlı suda altın kırıntılarının ayrıştırılması için karışım eğik bir yüzeyden akıtılır. Altının özkütlesi ağır olduğu için diğer kırıntılar su ile birlikte dökülürken altın yüzeyde kalır. Akarsu ve dere yataklarında altın arayanlar da aynı şekilde altın parçacıklarını kumdan ayırırlar. Leğene alınan su içindeki kum taneleri leğen eğilerek döküldüğünde altın kırıntılarından ayrılarak dökülür. Leğene sadece altın kalır.

 

 Porselen yapımında Özkütleden nasıl faydalanılır?

Porselen yapımında kil (kaolen), kuvartz ve feldispat bileşenleri kullanılır. Her bir maddeden uygun oranlarda alınarak karışım öğütülür ve pudra haline getirilir. Yoğurularak hamur haline getirildikten sonra porselen kalıplarına dökülür, fırınlanır ve porselen elde edilir. Porselenin dayanıklılığında özkütle önemlidir. 2,5 g/cm³ ideal porselen özkütlesi olup bu ölçünün tutturulmasında kriter kullanılan bileşenlerin özkütlesidir.

 Ebru sanatında Özkütleden nasıl faydalanılır?

Ebru sanatında öd adı verilen malzeme en önemli malzeme olup boyaların su üzerinde durmasını sağlar. Boyaya bir yüzey gerilimi ve esneklik sağlayan madde olarak öd özkütlesi önemlidir. Çünkü ödü yeterli seviyede olmayan boyalar kağıt üzerinde durmaz ve akar. Bu nedenle ebru sanatında kullanılan suyun istenen yoğunlukta olması boyayı tutabilmesi için önemli bir kriterdir. Maddeye özgü olan özkütle, madde kütlesinin hacmine oranı olup maddeler arası ayır edici bir özelliktir. Bu nedenle sağlık ve gıda sanayinde de faydalanılan bir kriterdir.

ÖZELLİKLER
1.) Normal şartlarda özkütle sabittir. Kütle veya hacmin değişmesiyle özkütle değişmez.

ozkutle

2.) Özkütle, sabit sıcaklık ve basınç altında maddeler için ayırt edici bir özelliktir.

3.) m-v grafiğinin eğimi özkütleyi verir. V-m grafiğinin eğimi de özhacimi verir.

ozkutle_

 

Eğim = tanα =m/V= özkütle

Eğim = tanβ =V/m= özhacim

 

 

4.) Özkütleyi değiştirmenin yollarından biri basıncı değiştirmektir. Basınç sayesinde maddenin hacmi değişir, kütlesi de sabit olduğundan özkütle değişmiş olur.

5.) Gazlarda kütle sabit tutularak hacim değiştirilebilir. Bu durumda özkütle hacimle ters orantılıdır.

6.) Sabit basınç altında bir sıvının m-V grafiğinde, zamanla eğim arttığından , sıvının özkütlesi artıyor. Bunun olabilmesi için sıvının sıcaklığının azalması gerekir.

ozkutle.

7.) Sabit basınç altında bir sıvının m-V grafiğinde eğim azalıyorsa sıvının özkütlesi azalıyor demektir. Bunun için sıcaklığın artması gerekir.

8.) Gazın basıncı ve sıcaklığı sabit tutularak çizilen grafikler katı ve sıvılarda olduğu gibidir.
9.) Maddeler ısıtıldığında hacimleri artar ve özkütleleri azalır. Su ise istisnai bir durumdur.
10.) Suyun 1 atm basınçta ve + 4 oC ‘de hacmi minumum dur. + 4 oC üstünde ve altında hacim artar

yogunluk_

11.) Suyun 1 atm basınç altında + 4 oC özkütlesi en büyüktür

ozkutle...

*Bizmut ve antimonda su gibi davranır.

Karışımın Özkütlesi

İki yada daha çok maddenin meydana getirdiği homojen bir karışımın özkütlesi,

ozkutle___

ozkutle_formul

 

 1.)  Eşit Hacimde Karışımın Özkütlesi: Eğer sıvılar eşit hacimde karıştırılıyorsa karışımın özkütlesi karışıma giren sıvıların özkütlelerinin  aritmetik ortalamasına eşittir.

Karışım iki sıvıdan oluşuyorsa formül aşağıdaki gibidir.

esit_hacimde_karisim

 2.)  Eşit Kütledee Karışımın Özkütlesi

Eğer sıvılar eşit kütlede karıştırılıyorsa karışımın özkütlesi karışıma giren sıvıların özkütlelerinin geometrik ortalamasına eşittir.

Karışım iki sıvıdan oluşuyorsa formül aşağıdaki gibidir.

esit_kutlede_karisim

ÖZELLİKLER

a) KarıŞımın özkütlesi her zaman karıŞıma katılan sıvıların özkütlelerinin arasında bir değerdir.

karisimin_ozkutlesi

b) Karışımın özkütlesi her zaman hacmi büyük olan sıvının özkütlesine daha yakındır.
c) Özkütlesi küçük olan bir sıvıya aynı sıcaklıkta özkütlesi büyük olan bir sıvı karıştırılırsa karışımın özkütlesi artar.

karisim_ozkutle

İlgili Yazılar

Cisimler ve Sistemler

admin

Hacim Nedir?

admin

Kütle nedir?

admin

Yorum Ekle