1. Ünite Tarih Bilimine Giriş

1. Ünite Tarih Bilimine Giriş
Yazıyı beğendiyseniz lütfen Paylaşın

Tarih biliminin konusu

Tarihin tanımı: Tarih; insanların zaman ve mekan çerçevesinde meydana getirdikleri her türlü faaliyet ve ilerlemeleri, sebep – sonuç ilişkisi içerisinde belge­lere dayalı ve tarafsız bir şekilde inceleyen sosyal bir bilimdir.

Tarih Öğrenmenin Sağladığı Yararlar:                  

-Geçmişte yapılan hataların tekrar edilmemesini sağlar.

-Toplumların karşılaştıkları  sorunlara çözüm bulunmasını kolaylaştırır.

-Milletlerin geleceklerine güvenle bakmalarını sağlar.

-Milletlerin kendi aleyhlerine hazırlanan oyunlara düşmemesini sağlar.

-Vatan ve millet sevgisini artırır.

-Milli birlik ve bütünlük duygusunu geliştirir.

Tarihi Olayların Özellikleri:

-Tarih, geçmişte meydana gelen olayları inceler.

-Olaylar belli bir yer ve zamanda meydana gelmiştir.

-Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi vardır.

– Olaylar belgelere dayandırılır.

-Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlemi yapılamaz.

TARİHİN KONUSU NEDİR : Geçmiş zamanda yaşayan insan topluluklarının her türlü faaliyetidir. Sebep-Sonuç, Yer-Zaman, objektiflik ve Belge

TARİHİN BİLİM OLARAK ÖZELLİKLERİ:

  • İnsan faaliyetlerini incelediği için sosyal bir bilimdir.
  • Bir tarihi olay aynısıyla tekrar etmez. Bu yüzden tarih araştırmalarında deney ve gözlem metodu kullanılamaz.
  • Temel yasaları ve kuralları bulunmayan tek bilimdir.

– Tunus’ta ekmeğe zam geldi, halk isyan etti.

– Türkiye’de ekmeğe zam geldi, halk isyan edecek diyemeyiz. İsyan çıkabilir de çıkmayabilir de…

  • Değişmemezlik kuralı yoktur. Bulunan her yeni belge olayı, ya değiştirebilir ya da netleştirir.
  • Tarihi olayların yer ve zamanı belli olmalıdır. Bu durum tarihi masal olmaktan kurtarır.
  • Tarihi olaylar incelenirken neden-sonuç ilişkisi kurulmalıdır. Çünkü her tarihi olay bir sonraki olaya neden olur.
  • Tarih araştırmalarında, olayın geçtiği zamanın şartları dikkate alınmalıdır. Bugünün koşulları ile düne bakılmaz.
  • Bütün bilimler gibi, incelediği olaylara objektif yaklaşır. (Ortak özellik)

TARİH ANLATIMINDA  YER VE ZAMAN

–  Yer ve zamanın belirtilmesiyle olayın GERÇEK olup olmadığını anlarız.2)- Olayın geçtiği yer ile olayın meydana geldiği zaman dilimi o olayın sebep ve sonuçlarını    belirlememizde gereklidir. Çünkü o yerin iklimi, yaşam şartları, madenleri, o zaman içindeki nüfusu, o zaman içindeki toplumsal değerler olayın meydana geliş sebeplerini oluşturabilirler.

SEBEP-SONUÇ İLİŞKİSİ: Bütün olaylar bir zincirin halkalari gibi birbirine bağlidir. her olay kendisinden önceki olayın SONUCU, kendisinden sonraki olayın SEBEBİ’dir. Önceki olayı bilmezsek, sonraki olayı kavrayamayız.

Olay: insanlık alemini ilgilendiren siyasi, ekonomik, sosyal, dini vb. alanlarda yaşanan ve ortaya çıkan her duruma olay denir. Olaylar kısa sürede anlık olup bi­ter.
Olgu: Zaman içerisinde uzun sürede oluşan durum­lardır. Bir başka ifade ile oluşum süreçleri gözlenebi­len olaylar olgudur.Malazgirt Savaşı bir olaydır. Bu olay sonucun­da Anadolu’nun Türk yurdu haline gelmesi bir ol­gudur.

TARİHİN TASNİFİ(SINIFLANDIRILMASI)

  1)- Zamana Göre Sınıflandırma: (Örnek: Ortaçağ tarihi,15.  yüzyıl tarihi gibi…)

  2)- Mekana(Yer) Göre sınıflandırma: (Örnek:Türkiye Tarihi,Avrupa tarihi gibi…)

  3)- Konuya Göre Sınıflandırma: (Örnek: Tıp Tarihi, Sanat tarihi gibi…)

TARİHİ NEDEN SINIFLANDIRIYORUZ?

   Tarihi Zamana, Mekana ve Konuya göre sınıflandırmamızın nedeni öğrenmeyi, öğretmeyi, araştırmayı kolaylaştırmaktır.

TARİHİN YÖNTEMİ: Tarihi olayları araştıran bir tarihçi sırasıyla aşağıdaki yöntemleri uygular.

1)-KAYNAK ARAMA: Önce olayla ilgili kaynaklar aranır. Kaynaklar 2’ye ayrılır:

 1- Ana Kaynaklar(Birinci el kaynaklar): Olayın geçtiği dönemde yazılan kaynaklardır ilk başvurulması gereken kaynaklardır.       

2- İkinci El Kaynaklar: Ana kaynaklardan yararlanılarak hazırlanan kaynaklardır ana kaynağa ulaşmak mümkün değilse ikinci elden kaynaklara başvurulur.     Ayrıca kaynakları YAZILI ve YAZISIZ kaynaklar diye de ikiye ayırabiliriz:

1- Yazılı Kaynaklar: Kitabeler, fermanlar, kanunlar, mahkeme kayıtları, noterlik yazıları, gazeteler, dergiler.

2- Yazısız(Sözlü) Kaynaklar: Evler, kaleler, tapınaklar, heykeller, silah, eşyalar, destanlar, efsaneler, fıkralar, atasözleri örf ve adetler.

  2)- VERİLERİ TASNİF, TAHLİL VE TENKİT ETME:

        a)- Tasnif(Sınıflandırma): Elde edilen bilgiler zamana, mekana ve konuya göre tasnif edilir.

        b)- Tahlil(Analiz=İnceleme):Kaynaklardan elde ettiğimiz bilgiler güvenilir mi?

        c)- Tenkit(Eleştiri): Elde edilen bilgilerin işe yarayıp yaramadığı, hangi bilgilerin kullanılacağı belirlenir. Tenkit kendi içimde 2 ye ayrılır.

1.İç Tenkit: Kaynağın içinde yer alan bilginin doğru olup olmadığını karşılaştırmak ve kontrol etmek.

2.Dış Tenkit: Elde edilen kaynak sahte midir? Ne dereceye kadar belge değeri vardır? Ne zaman ve nerede yazılmıştır? Bunların belirlenmesi işidir.
  3)- SENTEZ(BİRLEŞTİRME): Kaynaklar sınıflandırma, çözümleme ve eleştiri aşamasından geçtikten sonra çalışmaları birleştirmek, bir araya getirmek ve sonuca gitmek işlemine Terkip, sentez yapma, birleştirme denir.

ZAMAN VE TAKVİM:

Takvim zamanı günlere, aylara, yıllara bölme metodudur.

İnsanlar zamanı ölçerken ölçü aracı olarak Güneşi ve Ay’ı kullanmışlardır.
AÇIKLAMA: Güneşi kullananlar dünyanın güneş etrafında bir tam dönüşünü esas almışlardır.
(365 gün 6 saat) Bu şekilde oluşturulan takvimlere GÜNEŞ TAKVİMİ diyoruz.
Ay’ı kullananlar ise Ayın Dünya etrafında 12 kez dönmesini (12 x 29.5 =354) esas almışlardır. Bu şekilde oluşturulan takvimlere AY TAKVİMİ diyoruz.
NOT: Tarihte ilk GÜNEŞ Takvimi’ni MISIRLILAR, ilk AY Takvimi’ni SÜMERLER oluşturmuşlardır.   AÇIKLAMA:  Her toplum kendi takvimini oluştururken kendileri için önemli saydıkları bir günü BAŞLANGIÇ olarak kullanmışlardır. Örnek: Romalılar Roma’nın kuruluşunu, Müslümanlar Hicreti, Hırıstiyanlar Hz.İsa’nın doğumunu gibi.

TÜRKLERİN KULLANDIKLARI TAKVİMLER: 

1)- 12 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ: Türklerin kullandığı en eski takvimdir. Güneş yılını esas alır .Bu takvimde her yıl bir hayvan adıyla anılıyordu. Türker’de, Uygur Türkeri’nde, Tuna-Bulgar Türkeri’nde, İtil Bulgar Türkeri’nde ve daha önceleri de büyük ihtimalle Hun Türkeri’nde kullanılmıştır. Günümüzde Çin, Tibet ve Sibirya’da kullanılmaktadır.12 Hayvanlı Türk Takviminin Yılları
1. Yıl = FARE YILI (SIÇAN YILI)
2. Yıl = SIĞIR YILI
3. Yıl = ASLAN YILI (PARS YILI)
4. Yıl = TAVŞAN YILI
5. Yıl = BALIK YILI (LUV ya da EJDERHA YILI)
6. Yıl = YILAN YILI
7. Yıl = AT YILI (YILKI YILI)
8. Yıl = KOYUN YILI (KOY YILI)
9. Yıl = MAYMUN YILI (BİCİN YILI)
10. Yıl = TAVUK YILI (TAKIK YILI)
11. Yıl = KÖPEK YILI (İT YILI)
12. Yıl = DOMUZ YILI (DONUZ ya da KARA GEYİK) 
  2)- CELALİ TAKVİM: Büyük Selçuklular zamanında Melikşah tarafından hazırlatılan bu takvim güneş yılına göre hazırlanmıştı.
  3)- HİCRİ(HİCRET) TAKVİMİ: Ay yılını esas alır. Başlangıç olarak Hz. Muhammed’in Mekkeden Medine’ye hicret ettiği 622 yılını alır. Bugün Ramazan, mevlidler gibi dini günlerde bu takvimi kullanmaktayız.
  4)- RUMİ TAKVİM: Osmanlı devletinde resmi ve mali işlerde kullanılmak üzere 19. yüzyıl başlarından itibaren yürürlüğe giren takvimdir. Güneş Yılını esas alır.
  5)- MİLADİ(MİLAT) TAKVİMİ: 1926′ dan itibaren kullandığımız takvimdir. Güneş yılını esas alır. Temeli Mısırlılar’a dayanır. İyon ve Yunanlılar kanalıyla Batıta aktarılmıştır. Romalılar Sezar zamanında JULYEN takvimi olarak düzenlemiş ve kullanmışlardır. Yeniçağda Papa XII.Gregor tarafından yeniden yapılan düzenlemelerle GREGORYAN TAKVİMİ olarak anılmıştır. Günümüzde ise Milat takvimi denilmektedir. Milat takvimi Hz. İsa’nın doğuşunu(sıfır) kronolojinin başlangıcı olarak kabul eder.

HİCRİ TAKVİMLE MİLADİ TAKVİM ARASINDAKİ FARKLAR
1)- Hicri Takvim AY yılını, Miladi Takvim GÜNEŞ yılını esas alır. Bu yüzden ikisi arasında 11 gün fark vardır.
2)- Başlangıç tarihleri farklıdır. Hicri Takvimde başlangıç tarihi Hazreti Muhammed’in Mekke’den
Medine’ye hicret ettiği tarih olan 622 yılıdır. Miladi Takvimde ise başlangıç Hz. İsa’nın doğum tarihi 0 yılıdır.

admin

admin

Talebemektebi bir sevdanın hikayesi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Translate »